Η επικονδυλίτης του αγκώνα είναι μία πάθηση με πόνο στον αγκώνα που αντανακλά στον πήχη και στο βραχίονα. Οφείλεται είτε σε βίαιη καταπόνηση είτε σε σταδιακή επαναλαμβανόμενη καταπόνηση του χεριού σε χειρονακτική άσκηση και επειδή η πάθηση είναι συνηθισμένη στους τενίστες αποκαλείτε διεθνώς tennis elbow.

Πρόσφατη έρευνα που έγινε σε δείγμα 50.000 ατόμων έδειξε ότι το 39,7% των ατόμων που ασχολήθηκε με το τέννις είτε ερασιτεχνικά είτε επαγγελματικά ανέφεραν παρόντα ή προηγηθέντα συμπτώματα στον αγκώνα τους. Το 24% από τους αθλητές αυτούς ηλικίας κάτω των 50 ετών, ανέφεραν ότι είχαν σοβαρά συμπτώματα που τους εμπόδιζαν στο παίξιμο. Στις ηλικίες παικτών άνω των 50 ετών, το ποσοστό προβλημάτων αγκώνα ανέβαινε στο 42%. Τέλος, οι γυναίκες (36%) υπερτερούσαν των ανδρών (24%).


Τι είναι όμως η επικονδυλίτιδα?

Ο αγκώνας επιτρέπει τις κινήσεις κάμψης και έκτασης του βραχίονα καθώς και τις στροφικές κινήσεις του χεριού. Είναι μία άρθρωση που τα οστά συνδέονται μεταξύ τους για να επιτρέπεται η κίνησή του προς όλες τις κατευθύνσεις. Οι τένοντες λειτουργούν ως προσφύσεις των μυών στα οστά. Όταν σηκώνετε το άκρο χέρι προς τα πάνω οι εκτείνοντες μύες συστέλλονται και βραχύνονται. Τραβούν τους τένοντες, οι οποίες τραβούν τα οστά και ο καρπός λυγίζει.

Η επικονδυλίτιδα (έσω και έξω)  είναι ένα σύνδρομο χρόνιας καταπόνησης  που χαρακτηρίζεται από την παρουσία μικροτραυματισμών των μυών του αντιβραχίου που προσφύονται στον αγκώνα. Η παρουσία φλεγμονής μπορεί εμφανιστεί στους εκτείνοντες μυς που βρίσκονται στην έξω επιφάνεια του αντιβραχίου (έξω  επικονδυλίτιδα ή tennis elbow)  ή/και  τους καμπτήρες μυς  που βρίσκονται στην έσω επιφάνεια του αντιβραχίου (έσω επικονδυλίτιδα ή golfer’s elbow) Η πιο συχνή επικονδυλίτιδα είναι η έξω επικονδυλίτιδα (tennis elbow).

Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η επικονδυλίτης (tennis elbow) οφείλεται σε βλάβη ενός συγκεκριμένου μυ του αντιβραχίου. Ο βραχύς κερκιδικός εκτείνων του καρπού (ECRB) μυς βοηθά στη σταθεροποίηση του καρπού όταν ο αγκώνας είναι ευθεία. Όταν ο «ECRB» αποδυναμώνεται από υπερβολική χρήση, δημιουργούνται μικροσκοπικές ρήξεις στον τένοντα που εκφύεται από τον πλευρικό κόνδυλο. Αυτό οδηγεί σε φλεγμονή και πόνο. Ο ECRB  διατρέχει κίνδυνο για βλάβες λόγω θέσης.


Που οφείλεται το Tennis Elbow?

Λανθασμένος εξοπλισμός ή κακή τεχνική: Στη περίπτωση των παικτών τένις η λανθασμένη επιλογή ρακέτας, πλέγματος, λαβής, ακόμα και μπάλας μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων ιδιαίτερα σε αρχάριους παίκτες όπου η κακή τεχνική επιδεινώνει το πρόβλημα.

Κατάχρηση: Οι πολύωρες προπονήσεις τένις ή τα συνεχόμενα παιχνίδια μπορεί να προκαλέσουν κόπωση και την εμφάνιση ή επιδείνωση των συμπτωμάτων του tennis elbow.

Δραστηριότητες: Δεν είναι μόνο οι αθλητές που πάσχουν από επικονδυλίτιδα. Πολλοί άνθρωποι που συμμετέχουν σε εργασίες ή ψυχαγωγικές δραστηριότητες που απαιτούν επαναλαμβανόμενη και έντονη χρήση των μυών του αντιβραχίου, γραμματείς, ζωγράφοι, υδραυλικοί, ξυλουργοί είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς στην ανάπτυξη της επικονδυλίτιδας, διότι η επαναλαμβανόμενη άρση βάρους που απαιτείται σε αυτά τα επαγγέλματα οδηγεί σε τραυματισμό.

Ηλικία: Οι περισσότεροι ασθενείς με επικονδυλίτιδα είναι μεταξύ των ηλικιών 30-50 ετών, αν και ο καθένας μπορεί να νοσήσει. Σε αθλήματα ρακέτας, όπως είναι το τέννις, η κακή τεχνική, η λανθασμένη ρακέτα ή λανθασμένη επιλογή πλέγματος είναι παράγοντες που μπορεί να οδηγήσουν στην εμφάνιση συμπτωμάτων.


Συμπτώματα tennis elbow

Tα συμπτώματα αναπτύσσονται σταδιακά. Στις περισσότερες περιπτώσεις ο πόνος αρχίζει ήπια και σιγά σιγά χειροτερεύει σε διάστημα εβδομάδων ή και μηνών. Ο πόνος ξεκινά στην εξωτερική πλευρά του αγκώνα αλλά συχνά ακτινοβολεί προς τα κάτω, κατά μήκος του πήχη ή πιο σπάνια προς τα πάνω στην κατεύθυνση του ώμου. Συνήθως χειροτερεύει με κινήσεις του καρπού και όταν η φλεγμονή είναι προχωρημένη ακόμα και μία απλή χειραψία μπορεί να προκαλέσει πόνο.

Κοινά σημεία και συμπτώματα της επικονδυλίτιδας είναι:
•    Πόνος ή κάψιμο στο εξωτερικό μέρος του αγκώνα.
•    Δραστηριότητες που απαιτούν χρήση των μυών που εκτείνουν τον αγκώνα είναι χαρακτηριστικά επώδυνες. Για παράδειγμα, η άρση ενός μπουκαλιού, ο δραγμός (γροθιά) και η χειραψία.
•    Πρωινή δυσκαμψία
•    Ασθενής δύναμη της λαβής.


Tennis Elbow και εξοπλισμός

Η πρώτη κίνηση που πρέπει ένα παίκτης να κάνει με την πρώτη εμφάνιση των συμπτωμάτων είναι να συμβουλευτεί ένα τεχνικό ρακετών ώστε να βρεθεί η αιτία του προβλήματος πρωτού να επιδεινωθεί το πρόβλημα. Ένας έμπειρος τεχνικός ρακετών πρέπει να κάνει τα εξής:

•    Το πρώτο και βασικό στοιχείο που πρέπει να ελεγχθεί είναι ότι η λαβή της ρακέτας έχει το σωστό μέγεθος. Πάρα πολλοί παίκτες αμελούν το στοιχείο αυτό. Ένα grip πολύ μικρό ή πολύ μεγάλο μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στον βραχίονα ή λάθη στις αποκρούσεις . Ο τεχνικός ρακετών θα εξετάσει το μέγεθος της λαβής σας και αν δεν είναι σωστό θα πρέπει να αυξήσει ή μειώσει το μέγεθος του grip ανάλογα με τις ανάγκες του παίκτη. Επίσης, θα προτείνει ένα πιο μαλακό overgrip.
•    Να ελαττώσει τη τάση πλεξίματος της ρακέτας ή να χρησιμοποιήσει ένα πιο μαλακό πλέγμα ή πολύκλωνο πλέγμα (multifilament) ή ακόμα καλύτερα να χρησιμοποιήσει φυσικό έντερο (natural gut) εφόσον ο παίκτης μπορεί να αντέξει το επιπλέον κόστος.
•    Να χρησιμοποιήσει μία λεπτότερη διάμετρο χορδής
•    Να προσθέσει βάρος στα κατάλληλα σημεία της ρακέτας ώστε να γίνει πιο σταθερή και να “διασκορπιστούν” οι κραδασμοί.
•    Να ενθαρρύνει το παίκτη να πλέκει πιο συχνά τη ρακέτα του. Οι χορδές με το πέρασμα του χρόνου αφενός χάνουν τη τάση τους και αφετέρου την ελαστικότητά τους απαιτώντας από αυτούς να κάνουν περισσότερη “δουλειά” με το χέρι τους και το φαινόμενο αυτό είναι πιο έντονο στα πολυεστερικά πλέγματα (monofilament).
•    Να συμβουλέψει το παίκτη για την αντικατάσταση της ρακέτας του με βάση όμως συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του σκελετού, όπως είναι το static weight (στατικό βάρος), το swingweight (βάρος αιώρησης), stiffness (ακαμψία του σκελετού) και το balance (ισορροπία):
Πολλοί θεωρούν ότι κάποιος που πάσχει από tennis elbow πρέπει να επιλέξει μια ελαφρύτερη ρακέτα. Λάθος!!!! Μια βαρύτερη ρακέτα είναι περισσότερο σταθερή και παράγει λιγότερες δονήσεις σε σχέση με μια ελαφρύτερη. Επίσης η βαρύτερη ρακέτα κάνει περισσότερο μόνη της τη «δουλειά» σε σχέση με μια ελαφριά όπου τη δουλειά αυτή την κάνει κυρίως η δύναμη του χεριού μας. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για το οποίο μια βαρύτερη ρακέτα είναι πολύ πιο φιλική για το χέρι μας και ιδιαίτερα για εκείνους που πάσχουν από tennis elbow! Αυτό όμως που θέλει προσοχή είναι να επιλέξετε το βάρος της ρακέτας που μπορείτε να παίξετε άνετα διότι το υπερβολικό βάρος θα οδηγήσει σε λάθος τεχνική και καθυστέρηση στην επίτευξη του χτυπήματος.


Ακαμψία του σκελετού (stiffness)

Θα πρέπει στο σημείο αυτό να αναλύσουμε δύο διαφορετικούς όρους:

Δόνηση (vibration) του σκελετού είναι η διαρκής μετακίνηση ή θόρυβος αφού η μπάλα έχει αφήσει τις χορδές. Η δόνηση δεν γίνεται συνήθως αισθητή από τον παίκτη κατά τη διάρκεια του χτυπήματος , αλλά έχει ως αποτέλεσμα τον πόνο αργότερα, είναι όμως αρκετό για να προκαλέσει προβλήματα. Η δόνηση εμφανίζεται περισσότερο σε ελαφρύτερους σκελετούς, διότι δεν είναι σε θέση να απορροφήσουν τις εισερχόμενες συχνότητες των κυμάτων και τελικά καταλήγουν στο χέρι. Ένας σκληρότερος σκελετός μεταδίδει μεγαλύτερο φορτίο από τη δόνηση στον βραχίονα από ένα πιο ευέλικτο σκελετό.

Κραδασμός (shock) του σκελετού είναι η ισχύς-δύναμη που αισθάνεται ο παίκτης κατά τη στιγμή της πρόσκρουσης της μπάλας στο πλέγμα. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να ελαττώσεις τον κραδασμό είναι να προσθέσεις βάρος σε ένα σκελετό.
Όσον αφορά την ακαμψία του σκελετού ένας παίκτης με tennis elbow πρέπει να επιλέξει μία ρακέτα με σχετικά μέτριο ή χαμηλό stiffness (<65) αλλά όσο μειώνεται η ακαμψία συνήθως μειώνεται και η σταθερότητα του σκελετού. Αυτό σε συνδυασμό με τις καινούργιες τεχνολογίες για την απορρόφηση των κραδασμών και των δονήσεων καθιστούν δύσκολη την επιλογή της ρακέτας με μοναδικό κριτήριο το stiffness και θα πρέπει ο παίκτης να λαμβάνει υπόψη του την ακαμψία σαν ένα κομμάτι του παζλ για την επιλογή του κατάλληλου σκελετού.


Βάρος αιώρησης

Το βάρος αιώρησης (swingweigth) είναι το βασικότερο χαρακτηριστικό στο προσδιορισμό της αίσθησης και του χειρισμού μίας ρακέτας κατά την αιώρηση της, δηλαδή κατά το παίξιμο. Ρακέτες με μεγαλύτερο βάρος αιώρησης τείνουν να δίνουν την αίσθηση βαρύτερων και δυσκολότερων στο χειρισμό ρακετών, σε σχέση με ρακέτες με μικρότερο βάρος ταλάντευσης και κατά τ‟ άλλα ίδιο στατικό βάρος και ισορροπία.

Όσο πιο χαμηλό το swingweight τόσο μεγαλύτερη είναι η επιτάχυνση και η ταχύτητα αιώρησης της ρακέτας που μπορούμε να επιτύχουμε, αλλά αντίστοιχα μεγαλύτερη η δόνηση και η απώλεια ενέργειας κατά την επαφή με τη μπάλα. Αντίστροφα, υψηλότερο swingweight, έχει ως αποτέλεσμα μικρότερη ταχύτητα αιώρησης, λιγότερες δονήσεις και μικρότερη απώλεια ενέργειας. κατά το κτύπημα της μπάλας. Σε σχέση με το swingweight και τη δύναμη, μπορούμε να πούμε ότι με μικρότερο swingweight, η δύναμη του κτυπήματος προέρχεται περισσότερο από εμάς, ενώ με μεγαλύτερο, από την ίδια τη ρακέτα. Όμως, παρότι μια ρακέτα με μεγαλύτερο swingweight είναι θεωρητικά δυνατότερη εάν μπορέσουμε να διατηρήσουμε την ίδια ταχύτητα αιώρησης, αυτό στην πράξη είναι εφαρμόσιμο μόνο εάν διαθέτουμε υψηλή τεχνική, με γρήγορο και μεγάλο εύρος αιώρησης (long swing). Διαφορετικά χάνουμε παρά κερδίζουμε δύναμη. Τα πάντα εξαρτώνται από το τι θέλουμε να πετύχουμε. Παίκτες που βασίζονται στο σερβίς και τα βόλεϊ θα ωφεληθούν από ένα χαμηλότερο swingweight, ενώ παίκτες που παίζουν κυρίως από την πίσω γραμμή του γηπέδου και έχουν υψηλή τεχνική θα ωφεληθούν από ένα υψηλότερο.


Ισορροπία ρακέτας

Όσον αφορά την ισορροπία του σκελετού πρέπει επίσης να προσέξουμε δύο σημεία. Όταν το βάρος μετατοπίζεται προς τη λαβή (Head Light) η ρακέτα γίνεται πιο ευκίνητη αλλά το κεφάλι της ρακέτας γίνεται πιο ελαφρή με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι δονήσεις και οι κραδασμοί . Όταν από την άλλη το βάρος μετατοπίζεται προς το κεφάλι (Head heavy) αυξάνεται η σταθερότητα του σκελετού, μειώνονται οι δονήσεις αλλά μειώνεται και η ευκινησία της ρακέτας και αυξάνεται η ροπή που ασκείται στο βραχίονα, κυρίως σε off center χτυπήματα αυξάνοντας τον κίνδυνο για επικονδυλίτιδα. Έτσι, η ιδανική ισορροπία είναι αυτή στη οποία η παίχτης μπορεί να κοντρολάρει το βάρος στο κεφάλι της ρακέτας ενώ αυτή παραμένει ευκίνητη και άνετη στο χέρι του.


Πυκνότητα των χορδών (string pattern)

Γενικά μιλώντας ένα περισσότερο ανοικτό σχέδιο χορδών (open pattern) αποφέρει χαμηλότερη σκληρότητα της επιφάνειας των χορδών, μαλακότερη αίσθηση και λιγότερους κραδασμούς από ότι ένα πυκνό σχήμα αν υποθέσουμε ότι οι δύο ίδιοι σκελετοί έχουν πλεκτεί στην ίδια τάση. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η αυξημένη κάμψη της επιφάνειας των χορδών κατά την επαφή με τη μπάλα επιτρέπει ένα μεγάλο ποσόστό της ενέργειας που αποθηκεύεται στις χορδές να επιστρέφει στη μπάλα και έτσι μικρότερη ποσότητα ενέργειας απορροφάται από το σκελετό και το χέρι. Έτσι, ένας παίκτης με επικονδυλίτιδα πρέπει να αποφύγει ένα σκελετό με πυκνή πλέξη (πχ 18Χ20).


Μήκος ρακέτας

Το μεγαλύτερο ποσοστό των ρακετών έχουν μήκος 27 ιντσών. Τα τελευταία χρόνια όμως όλο και περισσότερες εταιρίες έχουν εισάγει μακρύτερες ρακέτες 28, 28 1/2 και 29 ιντσών διότι οι μακρύτερες ρακέτες παράγουν περισσότερη δύναμη, περισσότερο spin και καλύπτουν μεγαλύτερο ποσοστό του γηπέδου. Όμως, κάποιος που πάσχει από tennis elbow πρέπει να αποφύγει αυτές τις ρακέτες διότι η ροπή και οι κραδασμοί που ασκούνται στο βραχίονα αυξάνονται (ροπή = δύναμη x απόσταση) ιδιαίτερα σε off center χτυπήματα.


Θεραπεία tennis elbow

Ανάπαυση

Το πρώτο βήμα για την θεραπεία είναι η ξεκούραση. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να σταματήσετε την συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες, ή σε βαριά εργασία, για μερικές εβδομάδες.

Χρήση πάγου

Η τοπική εφαρμογή πάγου για περίπου 10 λεπτά πριν και μετά την άσκηση θα σας βοηθήσουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Χρήση ειδικού νάρθηκα

Η χρήση ειδικού νάρθηκα που καθηλώνει την έκφυση των εκτεινόντων μυών του καρπού και των δακτύλων ανακουφίζει επίσης από τα συμπτώματα, ξεκουράζοντας τους μύες και τους τένοντες.

Φαρμακευτική αγωγή

Μη στεροειδή αντοφλεγμονώδη φάρμακα όπως η ασπιρίνη ή η βουπροφαίνη αντιμετωπίζουν τη φλεγμoνή, ανακουφίζοντας από τον πόνο και το πρήξιμο. Προσοχή όμως, συμβουλευτείτε πάντα τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας. Επίσης, μπορείτε να κάνετε τοπικές χειρομαλάξεις με θερμαντικές αλοιφές όπως είναι οι Pennsaid, Difend, Biofreeze.

Φυσικοθεραπεία

Ειδικές ασκήσεις είναι χρήσιμες για την ενίσχυση των μυών του αντιβραχίου. Ο φυσικοθεραπευτής με ειδικά μηχανήματα μπορεί να βοηθήσει σε μείωση του πόνου. Υπέρηχοι, πάγος, μασάζ ή μυική τόνωση είναι τεχνικές για τη βελτίωση επούλωσης των μυών.
Κάποιες βασικές ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών του χεριού που μπορείτε να κάνετε μόνοι σας στο σπίτι σας ακόμα και προληπτικά είναι οι κάτωθι:

Α. Σφύξιμο με μπαλάκι ή κάλτσα

Κρατήστε μια μπάλα τένις (ή μια τυλιγμένη κάλτσα) στο χέρι σας.Κάντε μια γροθιά γύρω από την μπάλα (ή κάλτσα) και πιέστε.Κρατήστε περίπου 6 δευτερόλεπτα, στη συνέχεια χαλαρώστε για 10 δευτερόλεπτα.Επαναλάβετε 8 έως 12 φορές.

B. Απόκλιση καρπού

Καθίστε έτσι ώστε ο βραχίονας σας να υποστηρίζεται, αλλά το χέρι σας να κρέμεται από την άκρη μιας επίπεδης επιφάνειας, όπως ένα τραπέζι. Κρατήστε το χέρι σας έξω σαν να κάνετε χειραψία σε κάποιον. Επαναλάβετε αυτήν την κίνηση 8 έως 12 φορές.

Γ. Ενίσχυση της αγκύλης του αγκώνα

Τοποθετήστε τον βραχίονα σας σε ένα τραπέζι με το χέρι σας να κρέμεται πάνω από την άκρη του τραπεζιού και την παλάμη να «κοιτάζει» επάνω. Τοποθετήστε ένα βάρος από 1 έως 2 λίβρες στο χέρι σας. Αυτό μπορεί να είναι ένας αλτήρα, ένα δοχείο τροφίμων ή ένα γεμάτο μπουκάλι νερό. Ανασηκώστε αργά και χαμηλώστε αργά το βάρος σας κρατώντας το αντιβράχιο στο τραπέζι και την παλάμη στραμμένη προς τα επάνω. Επαναλάβετε αυτήν την κίνηση 8 έως 12 φορές.

Δ. Επέκταση του εξωστήρα του αντιβράχιου

Σηκώστε τον πληγωμένο βραχιόνα σας περιπού 90 μοίρες μπροστά σας, παράλληλα με το πάτωμα. Γυρίστε το χέρι σας ώστε ο αντίχειρά σας να δείχνει προς τα κάτω ή σαν να ρίχνετε ένα ποτήρι νερό. Τώρα λυγίστε τον καρπό σας. Με το άλλο χέρι σας, φτάστε πάνω και πιάστε τα δάκτυλα του χεριού σας.
Αργά τραβήξτε τα δάκτυλά σας για να αυξήσετε το τέντωμα στο αντιβράχιο σας. Κρατήστε για 30 δευτερόλεπτα και εκτελέστε δύο φορές κάθε δεύτερη μέρα.

Χορήγηση κορτιζόνης

Η θεραπεία με τοπικές ενέσεις Κορτιζόνης βραδείας απορρόφησης (Xylocaine 2%) από τη δεκαετία του 60 έφεραν επανάσταση στη "θεραπεία" της επικονδυλίτιδας. Αρχικά τα βιβλία συνιστούσαν μία ένεση Δεξαμεθαζόνης (Dexamethasone, Celestone) ή Τριαμσινολόνης (Triamcinolone, Kenacort) τοπικά κάθε εβδομάδα, αλλά αυτό απεδείχθη υπερβολή. Από τη δεκαετία του 90 η δοσολογία άλλαξε σε μισή δόση κάθε δύο με τρείς μήνες. Η μέθοδος αυτή έχει κλινική επιτυχία άνω του 90% και διευκολύνει τους ασθενείς που επιθυμούν συνέχιση της εργασίας. Η δράση της Κορτιζόνης έγκειται στην ατροφία του ινώδους ιστού, αλλά έχουν περιγραφεί μικροσκοπικές νεκρώσεις σε ίνες των εκτεινόντων τενόντων. Γι αυτό η μέθοδος επιλέγεται και εφαρμόζεται σε σοβαρές περιπτώσεις όπου η νόσος επιμένει πάνω από ένα μήνα. Παρόλα αυτά οι απόψεις σχετικά με τη χρήση του φαρμάκου στη θεραπεία της επικονδυλίτιδας είναι αντικρουόμενες διότι πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι η κορτιζόνη ναι μεν βοηθά στην ανακούφιση των συμπτωμάτων αλλά δεν βοηθά και μερικές φορές μπορεί και να επιβραδύνει την επούλωση των τενόντων.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Η πιο κοινή προσέγγιση για τη θεραπεία της επικονδυλίτιδας είναι η ανοιχτή χειρουργική επέμβαση. Αυτή γίνεται με μία τομή πάνω από τον αγκώνα. Σπάνια, χρειάζεται διανυκτέρευση στο νοσοκομείο. Η επικονδυλίτιδα μπορεί όμως να διορθωθεί και αρθροσκοπικά χρησιμοποιώντας μικροσκοπικό εργαλείο και μικρές τομές χωρίς όμως και πάλι να χρειάζεται διανυκτέρευση στο νοσοκομείο.
Η χειρουργική αντιμετώπιση είναι αρκετά σπάνια και μόνο αν τα συμπτώματα δεν υποχωρούν μετά από 6 περίπου μήνες και περιλαμβάνει την αφαίρεση των προσβεβλημένων μυών και τενόντων(ουλώδης ιστός).